Een verslaving kán in verschillende arbeidsrechtelijke leerstukken doorwerken. De verslaving kan onder meer leiden tot een opzegverbod tijdens ziekte en een verboden onderscheid op grond van de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz). Bij een ontslag op staande voet kan de verslaving (ook) een rol spelen bij (i) de beoordeling van de dringende reden, (ii) de persoonlijke omstandigheden van de werknemer en (iii) de aanspraak op sociale zekerheidsuitkeringen. In deze blogsreeks zoom ik in op deze vraagstukken. In deze eerste blog bespreek ik of een werkgever een gokverslaafde werknemer rechtsgeldig op staande voet kan ontslaan.
Verslaving vs. het opzegverbod tijdens ziekte
Een (gok)verslaving an sich kwalificeert niet als arbeidsongeschiktheid. Dat verandert als de verslaving tot beperkingen leidt of een klinische opname noodzakelijk maakt. In het geval van arbeidsongeschiktheid geldt in de eerste twee jaar in beginsel een opzegverbod. Betekent dit dat een ontslag op staande voet van een arbeidsongeschikte werknemer ongeldig is?
Nee, een ontslag op staande voet kan ook bij een gokverslaafde werknemer gelden zijn. Artikel 7:670a lid 2 sub c BW bepaalt dat het opzegverbod tijdens ziekte niet van toepassing is bij een ontslag op staande voet.
Verslaving vs. de Wgbh/cz
Een absoluut verbod om wegens ziekte te ontslaan ontbreekt in het Burgerlijk Wetboek. Wel kan een ontslag onder omstandigheden in strijd zijn met artikel 4 Wgbh/cz indien sprake is van verboden onderscheid op grond van een chronische ziekte. Zo oordeelde de Rechtbank Gelderland in 2021 in een zaak waarin de werknemer met een alcoholverslaving op staande voet werd ontslagen omdat hij dronken was verschenen tijdens een meeting (Rb. Gelderland 15 september 2021, ECLI:NL:RBGEL:2021:4850).Het hof dacht daar anders over. Volgens het hof vereist de Wgbh/cz een langdurige lichamelijke of geestelijke beperking die deelname aan het beroepsleven belemmert (Hof Arnhem-Leeuwarden 23 mei 2022, ECLI:NL:GHARL:2022:4102).
Ook wanneer de werkgever de werknemer niet wegens zijn verslaving ontslaat, maar wegens fraude, verduistering of langdurige ongeoorloofde afwezigheid zal een werknemer zich niet snel kunnen verschuilen achter de Wgbh/cz. De werknemer zal moeten aantonen dat ten tijde van de gewraakte handeling sprake was van een psychisch defect als oorzaak voor de verslaving. Dit is niet eenvoudig (Rb. Midden-Nederland 23 december 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:6836). Zeker niet indien de verduistering heeft plaatsgevonden over een langere periode.
Kan een gokverslaving een dringende reden opleveren?
Omdat ontslag op staande voet een ultimum remedium is, stelt de wet daaraan strenge eisen. Er moet sprake zijn van een dringende reden. Daarbij geldt dat voor een rechtsgeldig ontslag op staande voet niet steeds vereist is dat de werknemer een verwijt kan worden gemaakt (HR 29 september 2000, JAR 2000/223).
Gokverslaafde werknemer en de belangenafweging?
Bij de beoordeling van het ontslag moet de aard en ernst van de dringende reden worden afgewogen tegen de door de werknemer aangevoerde persoonlijke omstandigheden. Hierbij kan een (gok)verslaving een rol spelen. De werknemer moet aannemelijk maken dat de verslaving zijn handelen in overwegende mate beheerste. Vereist is dat de verslaving gepaard gaat met of voortvloeit uit (andere) psychische stoornissen. Vooral wanneer de gewraakte gedragingen zich over een langere periode hebben voorgedaan, is dat moeilijk aan te tonen (eigen zaak: Rb. Gelderland 21 april 2026, ECLI:NL:RBGEL:2026:3431).
Daarnaast kan de ernst van de dringende reden evenwel ertoe leiden dat de verslaving onvoldoende gewicht in de schaal legt. Dat was ook aan de orde in de zaak waarbij een medewerker van Praxis € 8.000 had verduisterd en het standpunt innam dat zijn handelen voortkwam uit ziekte, zijnde een gokverslaving (Rb. Oost-Brabant 11 februari 2025, «JAR» 2025/81).
Ook de aard van de functie van de werknemer kan relevant zijn. In een zaak bij de rechtbank Midden-Nederland werd een werknemer op staande voet ontslagen, onder meer omdat hij aanzienlijke bedragen van zijn werkgever had ontvreemd, veelvuldig gokte, afwezig was en geen openheid had gegeven over nevenwerkzaamheden (Rb. Midden-Nederland 23 december 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:6836). De kantonrechter achtte de feiten voldoende ernstig voor ontslag op staande voet. Daarbij woog de rechter mee dat de werknemer een financiële functie bekleedde of verantwoordelijk was voor geldstromen. In een dergelijke situatie mag een werkgever meer integriteit en transparantie verwachten.
Zorgplicht werkgever gokverslaafde werknemer
Hoewel de meeste uitspraken laten zien dat een verslaving een ontslag op staande voet niet zonder meer verhindert, zijn er ook uitspraken waarin de rechter de werkgever in het ongelijk stelt (zie Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 23 mei 2022, ECLI:NL:GHARL:2022:4102 en Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 6 oktober 2025, ECLI:NL:GHARL:2025:6166). Het hof oordeelde dat de werkgever, gelet op de beschikbare signalen, nader onderzoek had moeten verrichten en actiever contact moeten onderhouden met de bedrijfsarts en de betrokken behandelaren.
Heeft de werknemer na ontslag op staande voet recht op een Ziektewetuitkering?
Een ontslag op staande voet heeft vaak grote gevolgen voor de werknemer. De werknemer komt per direct zonder loon te zitten. In veel gevallen zal de werknemer geen aanspraak maken op een Ziektewetuitkering. Dat is niet altijd het geval. De beoordeling daarvan ligt bij het UWV. Het UWV gaat vaak (primair) uit van de (beperkte) informatie die de werknemer het UWV zal voorschotelen. Daarnaast staat dit oordeel ook los van de civielrechtelijke beoordeling of het ontslag op staande voet rechtsgeldig is. Een werknemer kan een Ziektewetuitkering ontvangen, terwijl het ontslag op staande voet toch in stand blijft. Een eigenrisicodrager voor de Ziektewetuitkering doet er verstandig hier bovenop te zitten. Het toekennen van een Ziektewetuitkering kan grote gevolgen hebben voor een eigenrisicodrager.
Conclusie gokverslaafde werknemer
Uit de rechtspraak volgt dat een ontslag op staande voet wegens gokverslaving mogelijk is en dat een gokverslaving slechts zelden een zelfstandig beletsel vormt voor ontslag. Het opzegverbod tijdens ziekte geldt in beginsel niet bij een rechtsgeldig ontslag op staande voet. Ook een beroep op de Wgbh/cz zal niet snel slagen wanneer het ontslag is gebaseerd op concrete gedragingen en niet op de verslaving als zodanig.
Dat betekent niet dat de verslaving irrelevant is. Een gokverslaving weegt mee in de belangenafweging. Daarbij is relevant of de werknemer aannemelijk kan maken dat de verslaving zijn denken, voelen, willen, oordelen en doelgericht handelen zodanig heeft beïnvloed dat hij zijn wil niet langer in vrijheid kon bepalen. Juist op dat punt worden procedures over ontslag op staande voet en gokverslaving vaak gewonnen of verloren.
Meer weten over dit onderwerp. Lees hier een annotatie die Julie den Haak en Boy Stenden schreven over de gokverslaafde werknemer.
